Natuurwijnen
Natural wines
Zo weinig mogelijk doen, en waarom regels daar wringenDo as little as possible, and why rules sit uneasily with that
Deze website is alleen toegankelijk voor bezoekers van 21 jaar of ouder. This website is only for visitors who are 21 years old or older.
Natural wines
Zo weinig mogelijk doen, en waarom regels daar wringenDo as little as possible, and why rules sit uneasily with that
Natuurwijn is geen wettelijke categorie in de Europese Unie. Op het etiket mag je het woord gebruiken, maar er hangt geen overheidskeurmerk aan zoals bij biologisch. Het doel is eenvoudig te zeggen en lastig vast te leggen: in wijngaard en kelder zo weinig mogelijk ingrijpen, zodat de druif en de plek, terroir, herkenbaar blijven.
Bio-home · Keurmerken bio-wijn · Biologische wijnhuizen · Wijnwoordenboek
Biologische wijn is wettelijk omschreven. De EU sluit onder meer synthetische meststoffen, synthetische bestrijdingsmiddelen en ggo's uit. In de kelder blijven veel oenologische hulpmiddelen toegestaan, ook bij bio en in mindere mate bij biodynamisch. Natuurwijn begint vaak bij biologische of biodynamische druiven, maar stopt daar niet. De inzet is minder additieven, minder correcties, geen industriële gisten, weinig of geen toegevoegd sulfiet. Overlap komt voor. Identiek zijn ze niet.
Op de Bio-home staat het kort: bij natuurlijk werken is het doel de invloed van de wijnmaker zo gering mogelijk te laten zijn. Ook de wijngaardenier doet zo weinig mogelijk. De stokken en uitlopers worden wel geleid. Meer over snoei en geleiding.
Wie natuurwijn serieus neemt, wil juist niet een extra checklist bovenop de bio-regels. Ingrijpen vermijden is een houding, geen productnorm. Zodra een vereniging of een website opschrijft wat mag en wat niet, ontstaat iets dat op een keurmerk lijkt: handoogst, geen additieven, maximum sulfiet, verboden technieken. Voor veel wijnmakers is dat in tegenspraak met het uitgangspunt. Je moet juist zo weinig mogelijk doen, ook zo weinig mogelijk voorschrijven.
Dat spanningsveld verdwijnt niet door nog een label te bedenken. Sommige makers weigeren daarom elk keurmerk, ook als hun praktijk strenger is dan de regels. Anderen sluiten zich aan omdat een logo in de handel helpt, of omdat ze willen voorkomen dat het woord natuurwijn een reclamekreet wordt. Salvo Foti op de Etna noemt natural wine zelfs een marketingterm en spreekt liever van human wines: voortzetting van een lokale praktijk, niet van een reglement.
De Franse site Vinsnaturels.fr doet een poging om toch criteria te formuleren, juist omdat er geen officiële definitie is. Cédric Mendoza, die de site alleen bijhoudt, schrijft in februari 2022 dat conventionele wijn tientallen toegestane additieven kent, en dat bio en biodynamie daar niet helemaal van afstappen. Voor opname op de site geldt als richtsnoer: geen vreemde stoffen in de wijn.
De site vraagt grofweg dit: druiven uit biologische teelt of een belofte zonder chemie, handoogst, vinificatie en botteling zonder additieven, en geen technieken die het sap ingrijpend veranderen. Steriele filtering en flashpasteurisatie blijven uitgesloten. Wie toch sulfiet, collage of filtering gebruikt, moet dat benoemen.
Belangrijker dan de lijst is hoe de site met afwijkingen omgaat. In de wijngaard zijn er ziekten, weersomstandigheden en een oogst die het bedrijf moet dragen. Sommige makers offeren liever een deel van de productie dan hun overtuiging. Anderen grijpen in omdat een verloren jaar het domein en het gezin in gevaar brengt. Vinsnaturels.fr kiest dan niet voor uitsluiting, maar voor transparantie: de wijnboer zegt wat hij doet. Uitzonderingen staan op de pagina van het huis. Dat is een andere logica dan een keurmerk dat ja of nee zegt.
Naast private sites bestaan er verenigingen met eigen charters. Vin Méthode Nature is sinds 2020 een Frans syndicaat met logo: gecertificeerde biologische druiven, handoogst, spontane gisting, zeer lage sulfiet. VinNatur in Italië, opgericht in 2006, werkt met lidmaatschap, eigen regels en onderzoek, zonder EU-biolabel. AVN, de Association des Vins Naturels, heeft een eigen cahier des charges: biologische of biodynamische druiven, geen additieven in de kelder. Vins S.A.I.N.S. gaat verder: Sans Aucun Intrant Ni Sulfite toegevoegd, op alle cuvées, elk jaar. Zie ook de korte uitleg op de pagina Keurmerken bio-wijn.
Geen van die kaders is de wettelijke definitie van natuurwijn. Ze zijn pogingen om het woord ergens aan vast te maken, terwijl het woord zelf juist een afkeer van vastmaken uitdrukt. Wie een fles zoekt, heeft meer aan wat de maker openlijk vertelt dan aan een zegel alleen.
In het Nederlands zeggen we natuurwijn of natuurlijke wijn, in het Frans vaak vin nature of vin naturel, in het Engels natural wine. Over die Engelse term is discussie. Simon Woolf stelt dat natural wine teruggaat op een verkeerd begrepen Frans vin naturel. Jamie Goode wijst erop dat natural in het Engels ook onbewerkt kan betekenen. Het debat gaat over de benaming, niet over dezelfde kelderpraktijk als biologisch. Dat staat uitgebreider in het Wijnwoordenboek.
Weinig of geen toegevoegd sulfiet is het bekendste kenmerk, en levert het meeste misverstand op. Te weinig sulfiet kan een wijn onstabiel of oxidatief maken. Spontane gisting vraagt meer kennis dan gisting met een pakje gist en een dosis SO2. José Zuccardi en vakbladen als Vitisphere waarschuwen dat natuurwijn niet vanzelf ontstaat door filosofie. Micro-organismen volgen hygiëne en vakmanschap, niet het etiket. Het lukt als je het vak beheerst.
Wijnhuizen die biologisch, biodynamisch, natuur- of regeneratief werken staan in het overzicht biologische wijnhuizen. Labels op de fles, van EU-bio tot Demeter, staan bij keurmerken bio-wijn. Franse kaders: Vinsnaturels.fr, Vin Méthode Nature, Vins S.A.I.N.S., AVN.
Natural wine is not a legal category in the European Union. You may use the word on the label, but there is no government mark as there is for organic. The aim is easy to say and hard to pin down: intervene as little as possible in vineyard and cellar, so the grape and the place, terroir, stay recognizable.
Bio home · Organic wine labels · Organic wineries · Dictionary
Organic wine is defined in law. The EU among other things excludes synthetic fertilisers, synthetic pesticides and GMOs. In the cellar many oenological aids remain allowed, also for organic and to a lesser degree for biodynamic. Natural wine often starts from organic or biodynamic grapes, but does not stop there. The aim is fewer additives, fewer corrections, no industrial yeasts, little or no added sulphite. Overlap occurs. They are not the same.
On the Bio home it is put shortly: with natural work the aim is to keep the winemaker's influence as small as possible. The grower also does as little as possible. The vines and shoots are still trained. More on pruning and training.
Anyone who takes natural wine seriously does not want another checklist on top of the organic rules. Avoiding intervention is a stance, not a product standard. As soon as an association or a website writes down what is allowed and what is not, something like a mark appears: hand harvest, no additives, a sulphite cap, banned techniques. For many growers that contradicts the starting point. You should do as little as possible, including prescribing as little as possible.
That tension does not go away by inventing another label. Some makers therefore refuse every mark, even when their practice is stricter than the rules. Others join because a logo helps in trade, or because they want to stop the word natural wine becoming a slogan. Salvo Foti on Etna even calls natural wine a marketing term and prefers to speak of human wines: continuation of a local practice, not of a rulebook.
The French site Vinsnaturels.fr tries to set criteria anyway, precisely because there is no official definition. Cédric Mendoza, who runs the site alone, wrote in February 2022 that conventional wine has dozens of permitted additives, and that organic and biodynamics do not leave those behind completely. For listing on the site the guideline is: no foreign substances in the wine.
The site roughly asks this: grapes from organic growing or a promise without chemistry, hand harvest, vinification and bottling without additives, and no techniques that change the juice heavily. Sterile filtration and flash pasteurisation stay out. Anyone who still uses sulphite, fining or filtration must name it.
More important than the list is how the site treats exceptions. In the vineyard there are diseases, weather and a harvest the farm must carry. Some makers would rather lose part of the crop than their conviction. Others intervene because a lost year puts the domaine and the family at risk. Vinsnaturels.fr then does not choose exclusion, but transparency: the grower says what he does. Exceptions sit on the house page. That is a different logic from a mark that says yes or no.
Besides private sites there are associations with their own charters. Vin Méthode Nature has been a French syndicate with a logo since 2020: certified organic grapes, hand harvest, spontaneous fermentation, very low sulphite. VinNatur in Italy, founded in 2006, works with membership, its own rules and research, without an EU organic mark. AVN, the Association des Vins Naturels, has its own set of cellar rules: organic or biodynamic grapes, no additives in the cellar. Vins S.A.I.N.S. goes further: no added input and no added sulphite, on all cuvées, every year. See also the short note on the page Organic wine labels.
None of those frameworks is the legal definition of natural wine. They are attempts to pin the word to something, while the word itself expresses a dislike of pinning. If you look for a bottle, what the maker says openly matters more than a seal alone.
In Dutch we say natuurwijn or natuurlijke wijn, in French often vin nature or vin naturel, in English natural wine. That English term is debated. Simon Woolf argues that natural wine goes back to a misunderstood French vin naturel. Jamie Goode notes that natural in English can also mean unprocessed. The debate is about the name, not about the same cellar practice as organic. That is set out more fully in the Dictionary.
Little or no added sulphite is the best-known trait, and it causes the most misunderstanding. Too little sulphite can make a wine unstable or oxidative. Spontaneous fermentation asks more knowledge than a packet of yeast and a dose of SO2. José Zuccardi and trade titles such as Vitisphere warn that natural wine does not arise by itself from a philosophy. Micro-organisms follow hygiene and craft, not the label. It works if you master the craft.
Wineries that work organic, biodynamic, natural or regenerative are in the organic wineries overview. Labels on the bottle, from EU organic to Demeter, are under organic wine labels. French frameworks: Vinsnaturels.fr, Vin Méthode Nature, Vins S.A.I.N.S., AVN.